หากจะกล่าวถึงอำเภอเมืองชัยนาทจะเห็นถึงความสอดคล้องร้อยเรียงกับภาพลักษณ์ความเป็นจังหวัด ภาพแรกแต่ก่อนเป็นมาที่ผู้คนต่างนึกถึงมักจะเป็นสวนนกชัยนาท

สถานที่ท่องเที่ยวหลักของกลุ่มครอบครัวที่จะได้พักผ่อนหย่อนใจ เพลิดเพลินไปกับนกนานาชนิดนับร้อยพัน ทั้งยังได้ความรู้การอนุรักษ์พันธุ์นก เที่ยวชมกรงนกขนาดใหญ่ อุโมงค์ปลาน้ำจืดสายพันธุ์ต่าง ๆ ศูนย์วิทยาศาสตร์ท้องฟ้าจำลอง และที่น่าสนใจอีกมากมาย

แต่ชัยนาทยังมีเรื่องราวเมื่อครั้งในอดีตที่ควรค่าแก่การสืบค้นและศึกษา เป็นเส้นทางสายประวัติศาสตร์ที่สำคัญในหลายยุคสมัย ตั้งแต่ครั้งชื่อเดิมในสมัยอยุธยาตอนต้น “ไชยสถาน” อ้างอิงตามหลักฐานจารึกวัดส่องคบในครานั้น ทั้งปรากฏหลักฐานเป็นภาพถ่ายฝีพระหัตถ์รัชกาลที่ 5 ครั้งเสด็จประพาสต้น เป็นภาพพระเจดีย์ประธานวัดพระบรมธาตุวรวิหาร ศิลปะเก่าก่อนแต่โบราณที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุให้ได้เคารพกราบไหว้

จุดเด่นจุดหลักจะถือเป็นแลนมาร์คสำคัญตามธรรมชาติของอำเภอเมืองชัยนาทก็ว่าได้ เขาธรรมามูลที่เห็นเด่นตระหง่านตั้งอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา จะมองระยะใกล้ระยะไกลก็เห็นถึงความสมบูรณ์และเขียวขจี บันไดสีขาวที่ทอดยาวรอให้ผู้คนได้เดินไต่ขึ้นไปพิชิตบนจุดสูงของยอดเขา จำนวน 565 ขั้น หรือที่เรียก “เนิน 565” ปัจจุบันเป็นทั้งจุดชมวิวและฝึกการออกกำลังกล้ามเนื้อมัดขาในช่วงเวลาเช้า-เย็นของคนระแวกนั้น

เขาธรรมามูลเป็นพื้นที่หนึ่งในประวัติศาสตร์หน้าสำคัญของชาวเมืองชัยนาท อีกทั้งบริเวณไหล่เขายังเป็นหมุดหมายที่ตั้งสำคัญของวัดธรรมามูลที่ใครผ่านไปมาต้องกราบไหว้หลวงพ่อธรรมจักร ลักษณะพระพุทธรูปปางห้ามญาติที่อยู่คู่บ้านคู่เมืองชัยนาท มีรูปธรรมจักรที่ฝ่าพระหัตถ์ข้างขวา พระธรรมจักรจึงได้เป็นสัญลักษณ์ตราประจำของจังหวัด ด้วยหลวงพ่อธรรมจักรเป็นที่เคารพและศรัทธาทั้งชาวบ้านในพื้นที่และผู้คนทั่วไปที่ได้ทราบข่าวความเป็นมาของท่าน ประกอบกับความศักดิ์สิทธิ์ในอดีตครั้งท่านยังลอยน้ำมา เป็นเรื่องเล่าของผู้พบเห็นกว่าจะมีการประกอบพิธีอัญเชิญให้ท่านได้ขึ้นมาสำเร็จ จนในที่สุดได้ประดิษฐานหน้าพระวิหารให้เป็นบุญบารมีของชาวชัยนาท

ความสมบูรณ์ของป่าเขาและลำน้ำเจ้าพระยาสายหลัก ประกอบกับแม่น้ำท่าจีน และแม่น้ำน้อยที่ไหลพาดผ่านอำเภอเมืองชัยนาท ที่ดินส่วนใหญ่จึงเป็นพื้นที่เกษตรกรรมมากกว่าร้อยละ 70 ของพื้นที่ทั้งหมด แหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การทำนา เกษตรกรส่วนมากจึงมีอาชีพปลูกข้าว ที่มากไปกว่านั้นเมืองชัยนาทยังเป็นแหล่งผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวสายพันธุ์ดีของประเทศไทยอีกด้วย ถ้าเอ่ยถึงชื่อถนนข้าวปลูก นางลือ-ท่าชัย ชาวนาและสายเกษตรเป็นต้องรู้จัก ถนนทั้งเส้นเป็นแหล่งปลูกขยายพันธุ์ข้าว ครอบคลุมทั้ง 2 ตำบล คือตำบลนางลือและตำบลท่าชัย เป็นจุดที่มีการผลิตเมล็ดพันธุ์เป็นไปตามมาตรฐานของกรมการข้าว ในพื้นที่มีการรวมกลุ่มจัดตั้งเป็นวิสาหกิจทำการผลิตแบบครบวงจร ส่งจำหน่ายให้แก่ชาวนาภาคกลางพื้นที่ลุ่มเจ้าพระยาและยังขยายต่อไปทั่วประเทศ

อาชีพที่รองลงมาของเกษตรกรในเมืองชัยนาท จะเป็นการทำสวนส้มโอขาวแตงกวาที่นิยมทำกันมากมีหลายสวนขึ้นชื่อเป็นที่รู้จัก ด้วยศักยภาพการทำสวนส้มโอขาวแตงกวาทั้งด้านผลผลิตที่มีจุดเด่นและกลไกตลาดที่รองรับสามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้มากโข มีการจัดงานวันส้มโอขาวแตงกวาและของดีศรีท้องถิ่นจังหวัดชัยนาทเป็นประจำทุกปี ในช่วงปลายปีที่เป็นฤดูกาลหลักของผลผลิต