คนจนต้องการอะไร

“เงินตรา” ยังคงเป็นตัวแปรหลักในการซื้อหาและได้มาซึ่งปัจจัยเหล่านั้น หลายครัวเรือนขาดที่อยู่อาศัยและที่ดินทำกิน ที่แม้แต่จะทุนตั้งต้นให้ได้มาซึ่งรายได้ การเป็นอยู่ก็ยังแสนยากลำบาก ต้องอาศัยเขาอยู่บ้าง อยู่แบบทรุดโทรมบ้าง ไม่มีผนังบ้านหรือหลังคารั่วชำรุด หรือแม้แต่ไม่มีห้องน้ำ ไม่มีมิเตอร์ไฟฟ้าและประปาที่เป็นของตัวเอง ทางเข้าออกบ้านช่อง ก็ไม่สะดวกไม่ง่ายไม่สบายเหมือนคนทั่วไป

สิ่งที่ว่ามานี้อาจยังดีที่เป็นปัจจัยภายนอกตัวตนของกลุ่มเป้าหมาย หากมีอาชีพหรือเงินทุนก็อาจยังพอหมุนเวียนใช้จ่ายหรือซื้อหากันได้บ้าง แต่ในกลุ่มครัวเรือนที่น่าเป็นห่วงในระยะยาวถึงการสานต่ออาชีพ เห็นจะเป็นกลุ่มคนชรา ผู้พิการที่มีหลากหลายอาการแตกต่างกันไป ความเจ็บป่วยทางร่างกายนอกจากเป็นความทรมานแล้ว อาจเป็นอุปสรรคที่เพิ่มซ้ำเติมในความทุกข์ยาก บางคนถึงกับเอ่ยบ่นว่า “ทุกวันนี้ แค่อยู่ไปวัน ๆ ก็ยากแล้ว” ความต้องการในกลุ่มนี้เห็นจะเป็นอุปกรณ์เสริมเพิ่มความสะดวก ไม่ว่าจะเป็นวีลแชร์ แพมเพิร์ส รถรับส่งในการเดินทางไปหาหมอ หรือจะเป็นการรักษาพยาบาลที่จะสามารถเข้าถึงได้ในระบบสาธารณสุขแบบทั่วไป

ครัวเรือนคนจนหลายบ้าน จึงต้องการความช่วยเหลือที่ทั่วถึง ไม่ว่าจะเป็นบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ เบี้ยยังชีพ เบี้ยคนพิการ ที่แม้บางคนจะเข้าถึงแต่การอุดหนุนจุนเจือนั้นก็ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของกลุ่มนี้ แม้ในบ้านจะมีวัยแรงงานคอยอยู่คอยช่วยดูแลคนแก่ผู้สูงวัยและผู้พิการ แต่ครั้นจะออกจากบ้านเพื่อประกอบอาชีพก็ดูเหมือนจะทำได้ยาก มีภาระหน้าที่ต้องดูแลคนในบ้าน หลายบ้านจึงต้องดิ้นรนอาศัยข้าวปลาและอาหารแห้งจากวัดบ้าง จากเพื่อนบ้านบ้าง ให้พอประทังชีวิตตนและครอบครัว หลายบ้านจึงต้องการการช่วยเหลือเยียวยาจากภาครัฐในวงเงินที่เพิ่มมากขึ้น

ด้วยความต้องการของประชาชนกลุ่มเป้าหมายนี้มีหลากหลาย ในบ้านที่ยังสามารถมีเรี่ยวแรงประกอบอาชีพและไม่มีซึ่งภาระการดูแลผู้ป่วยหรือผู้สูงวัย ยังพอส่งเสริมเป็นอาชีพตามความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ต่าง ๆ รวมทั้งองค์ความรู้ด้านการเกษตรที่จะสานต่อเป็นรายได้จุนเจือช่วยเหลือให้ได้ทั้งครอบครัว แต่ในบางอำเภอที่พื้นที่ส่วนมากอยู่นอกเขตชลประทาน อย่างอำเภอวัดสิงห์ อำเภอหนองมะโมง หรืออำเภอหันคา ความต้องการยังเป็นเรื่องแหล่งน้ำในการอุปโภคและบริโภค ตลอดจนการทำการเกษตรต่าง ๆ ให้ได้ผลงอกงามเพื่อนำออกขายเป็นรายได้ต่อไป

เมื่อปัญหาความยากจนรุมเร้า การแก้ไขได้เองไปก่อนหลายบ้านใช้วิธีกู้หนี้ยืมสิน เพื่อนำมาใช้จ่ายซื้อหาสิ่งของและความจำเป็นในบ้านเรือน หนี้ในระบบอาจไม่มากด้วยไม่มีหลักทรัพย์เพียงพอให้ค้ำประกันได้ หนี้นอกระบบจึงเป็นทางเลือกที่ได้ง่ายและได้เร็ว แต่การจะหลุดพ้นซึ่งหนี้สินนั้นกลับไม่ง่ายเหมือนดั่งตอนได้รับมา

จากความต้องการที่หลายหลากตามลักษณะครัวเรือนที่แตกต่าง ระดับของปัญหามากน้อยก็ลดหลั่นกันไป ดังนั้นการออกแบบวิธีแก้หรือกลยุทธ์การออกจากความยากจน ที่จะให้ความช่วยเหลือครัวเรือนเป้าหมายที่ชัยนาทจึงต้องมีความเฉพาะตามรูปแบบความยากจน ให้เขามีแรงมีกำลังใจและรู้ว่า ชีวิตนี้มีทางเลือก และเพื่อการส่งต่อให้ถึงผู้ที่เกี่ยวข้องได้ร่วมด้วยช่วยแก้ปัญหาได้อย่างตรงจุด แต่สุดท้ายแล้วหนทางที่ยั่งยืนก็คือการร่วมหาแนวทางให้เขาลุกยืนและก้าวต่อได้ด้วยตนเอง